De Geschiedenis van Het Zwanenbroedershuis

De broederschap
De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap wordt opgericht in 1318 ter ere van de Illustre Lieve Vrouwe, ofwel Maria. De eerste leden zijn van de geestelijke stand. Naast Mariaverering hield de Broederschap zich ook bezig met liefdadigheid en cultuur.

De naam Zwanenbroeders komt voort uit het verhaal dat eens een welvarend lid een zwaan geschonken had voor een van de maaltijden. Deze maaltijden werden na de mis of een processie uitgeserveerd en groeiden uit tot een waar eetfestijn. Het jaarlijks banket met zwaan op het menu werd een traditie, voor het verkrijgen van deze lekkernij deden de broeders een beroep op rijke heren die daarmee de titel Zwanenbroeder verworven.

Naast gezworen leden mochten vanaf 1371 ook niet-geestelijken, mannen en vrouwen, lid worden van de Broederschap. Dit zijn de zogenoemde buitenleden. Deze buitenleden kwamen uit allerlei landen en in de bloeitijd van de broederschap waren dit er wel 15 000.

In 1642 veranderd de samenstelling van de gezworen leden drastisch. Waar eerst alleen Katholieken gezworen broeder konden worden, bestond vanaf die tijd de broederschap uit 18 Katholieke en 18 Gereformeerde gezworen leden. Dit leidde tot veel onenigheid binnen de Broederschap, maar uiteindelijk werd besloten dat het Christelijk samenzijn het belangrijkste was.

De banden met het Oranjehuis worden opnieuw aangetrokken in 1818 als kroonprins Willem, de latere koning Willem II de eretitel Zwanenbroeder krijgt. Tegenwoordig zijn er drie vorstelijke leden, waaronder koningin Beatrix.

Als de stad ´s-Hertogenbosch in 1985 haar 800-jarig bestaan viert, profileert de Broederschap zich voor het eerst echt naar buiten. Er wordt een boekje uitgegeven waarin de geschiedenis beschreven staat en het Zwanenbroedershuis wordt vaker opengesteld voor publiek.

Het Zwanenbroedershuis
Gezworen lid Ghisbertus van der Poorten schenkt in 1483 zijn huis aan de Hinthamerstraat aan de Broederschap.
In 1846 wordt het huidige huis gebouwd in Neogotische stijl door architect J.H. Laffertée. Kenmerkend voor deze romantische stijl zijn onder andere de spitsbogen op de voorgevel en het plafond op de eerste verdieping.

De grote zaal wordt toegevoegd aan het huis in 1870. De beelden op de gevel zijn in 1962 geplaatst. Deze beelden zijn gemaakt door Marius van Beek en stellen voor Gerardus van Uden, de stichter van de broederschap, Ghisbertus van der Poorten, schenker van het huis en de Zwanenbroeders Floris van Egmond en Willem van Oranje